Zaloguj się

Muzeum Kresów w Lubaczowie

Muzeum Kresów w Lubaczowie zajmuje się dokumentowaniem historii oraz wszelkich przejawów kultury materialnej i duchowej powiatu lubaczowskiego, należącego do wielokulturowego dziedzictwa Kresów Południowo – Wschodnich Rzeczypospolitej. Podejmuje wiele wysiłków na rzecz zabezpieczenia, dokumentacji i popularyzacji przejawów kultury polskiej, ukraińskiej, żydowskiej oraz niemieckiej, jakie współistniały w przeszłości na tym terenie.

Muzeum powstało z inicjatywy Zarządu Oddziału PTTK w Lubaczowie jako Społeczne Muzeum Regionalne. W 1981 r. muzeum przejęło państwo, a od 2004r. funkcjonuje pod obecną nazwą Muzeum Kresów w Lubaczowie.

Zbiory muzeum liczą obecnie 8 tys. Eksponatów, zgromadzone są w czterech działach: archeologicznym, historycznym, etnograficznym i artystycznym. Szerszy zasięg niż regionalny mają zbiory artystyczne: kolekcja portretu kresowego i polskiego rysunku współczesnego.

Od 1986r. siedziba muzeum mieści się w zespole podworskim, w zabytkowym budynku dawnego spichlerza z początku XIX w. Obok spichlerza znajduje się murowana kapliczka p.w. św. Jana Nepomucena z XVIII w. W gestii Muzeum Kresów znajduje się również zespół zamkowo-parkowy obejmujący powierzchnię 4,75 ha. W jego składzie znajduje się wzgórze zamkowe z fragmentami architektury obronnej i pałacowej (XV-XVIII w.), „Galeria oficyna” z poł. XIX w. oraz park podworski z okazami starodrzewia (pomniki przyrody).

HISTORIA

Lubaczowskie muzeum powstało z kolekcji zgromadzonej przez Włodzimierza Czarneckiego, który w latach 50. i 60. XX wieku gromadził obiekty zabytkowe związane z historią i kulturą materialną regionu. Jako dyrektor miejscowego Liceum Ogólnokształcącego eksponował je na wystawach czasowych w swojej placówce. W latach 1958-1961 grupa działaczy społeczno-kulturalnych skupionych w Polskim Towarzystwie Turystyczno Krajoznawczym z inspiracji zasłużonego kolekcjonera podjęła przygotowania do powstania społecznego Muzeum Regionalnego. W 1961 r. w okresie obchodów 750-lecia Lubaczowa władze powiatowe przeznaczyły na pomieszczenie kolekcji kamieniczkę mieszczańską przy ul. A. Mickiewicza.

W 1967 r. opiekę nad Muzeum objął zarząd oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Lubaczowie, który jako organ założycielski muzeum powołał Zygmunta Kubraka na stanowisko kustosza, a w1972 r. na kierownika Muzeum Regionalnego PTTK. Od początku lat 70. XX wieku rozpoczęły się starania o upaństwowienie tej instytucji, które nasiliły się z chwilą objęcia przez Z. Kubraka funkcji Prezesa Zarządu Oddziału PTTK.

Działacze społeczno-kulturalni zaangażowani w tworzenie muzeum zdawali sobie sprawę, że dalszy rozwój tej placówki oraz realizacja takich zadań statutowych, jak: konserwacja, zabezpieczenie zbiorów nie jest możliwe bez mecenatu państwowego. Dlatego też Zygmunt Kubrak, pełniący od 1967 r. stanowisko kustosza, a od 1972 r. kierownika muzeum podjął starania o upaństwowienie tej instytucji. Staranie te wsparł swoim autorytetem Antoni Kunysz, dyrektor Muzeum Okręgowego w Przemyślu.

Po uzgodnieniach z ministrem kultury i sztuki oraz zarządem głównym PTTK decyzją Wojewody przemyskiego dotychczasowe społeczne Muzeum PTTK stało się placówką państwową z dniem 1.09.1981 roku a jego etatowym kustoszem i dyrektorem został dr Zygmunt Kubrak. Ta decyzja stanowiła przełom w rozwoju Muzeum w Lubaczowie. Było to uwieńczenie wysiłku działaczy wspieranych przez PTTK, aby zgromadzić i zachować pamiątki związane z Lubaczowem i jego regionem. Muzeum w 1984 roku otrzymało statut określający podstawowe cele i formy działalności. Zgodnie z jego brzmieniem stało się placówką oświatową i naukowo-badawczą, które „gromadzi, przechowuje, konserwuje i udostępnia dobra kultury w zakresie archeologii, historii, sztuki – z uwzględnieniem współczesnego rysunku artystycznego oraz sztuki Kresów, etnografii, prowadzi badania naukowe i działalność oświatową w zakresie wymienionych dyscyplin.” Terenem działalności muzeum jest przede wszystkim obszar Ziemi Lubaczowskiej, ale niektóre wydzielone kolekcje mają charakter zbiorów ogólnopolskich, jak np.: sztuka kresów czy kolekcja współczesnego rysunku artystycznego.

Początkowo kolekcja miała charakter regionalny, dokumentowała dzieje regionu lubaczowskiego, zawierała zbiory archeologiczne, historyczne, etnograficzne i artystyczne. Z upływem czasu kolekcja rozwijała się przede wszystkim dzięki nauczycielom, młodzieży, także dzięki takim instytucjom, jak prokuratura, milicja. Przedstawiciele poszczególnych placówek, jak odnotowywała ówczesna prasa regionalna, zaczęli zgłaszać dzieła sztuki „narażone na zagarnięcie”. W tworzeniu Muzeum miał swój udział także Marian Kopf, artysta malarz pochodzący z Lubaczowa, który przekazał nieodpłatnie kilkadziesiąt prac, głównie akwareli i rysunków. Dało to początek kolekcji współczesnego rysunku artystycznego. Od początku swej działalności placówka muzealna, dysponując jeszcze skromnymi zbiorami rozpoczęła działalność wystawienniczą, głównie z własnych zbiorów. Tym samym spłaca dług wdzięczności wobec licznych ofiarodawców, a także mobilizowała społeczność do dalszych darowizn na rzecz muzeum. W latach 1968-1976 muzeum zorganizowało 23 wystawy czasowe, które zwiedziło ponad 11 tys. osób. Od 1982 r. muzeum powiększa swoje zbiory poprzez systematyczne zakupy muzealiów, a także zapoczątkowało tworzenie specjalistycznej biblioteki naukowej. W końcu placówka muzealna doczekała się godnej dla siebie siedziby i w 1986 roku jej zbiory zostały przeniesione do zabytkowego podworskiego spichlerza z początku XIX wieku. Otwarcie stałych wystaw w nowej siedzibie muzeum miało miejsce 25 września 1987 r.. w uroczystości uczestniczyli przedstawiciele ministerstwa kultury i sztuki, przedstawiciele władz wojewódzkich, przy udziale działaczy kultury i twórców-malarzy ze środowisk profesjonalnych, jak również artystów nieprofesjonalnych. Przecięcia wstęgi dokonała wiceminister Krystyna Marszałek – Młyńczak, która też w okolicznościowym wystąpieniu podkreśliła znaczenie nowej placówki muzealnej dla życia kulturalnego miasta i województwa. W czasie uroczystości wyróżniający się pracownicy muzeum zostali uhonorowani odznaczeniami państwowymi, resortowymi i wojewódzkimi. Do dyspozycji zwiedzających oddano 3 sale dla wystaw stałych oraz 2 sale wystaw czasowych i bibliotekę z naukowym księgozbiorem. Wystawy stale obejmują dzieje miasta i regionu, kultury materialnej wsi lubaczowskiej i sztuki Kresów. W 1994 r. muzeum objęło w posiadanie zabytkowy zespół zamkowo-parkowy, a w 1998 roku przyległy do niego teren podworski. Niemal od początku przystąpiono do prac nad rekonstrukcją parku. Od powołania muzeum organem założycielskim był Wojewoda Przemyski. W związku ze zmianami podziału administracyjnego kraju w 1999roku muzeum zostało przekazane samorządowi powiatowemu. W 2004 r. w dziejach lubaczowskiej placówki muzealnej dokonała się istotna zmiana: muzeum otrzymało znowelizowany statut nadający instytucji nową nazwę „Muzeum Kresów w Lubaczowie”. Było to ukoronowaniem wieloletniej działalności muzeum na rzecz dziedzictwa kulturowego Kresów.

ZBIORY I WYSTAWY MUZEUM

Obiekty zabytkowe, liczące obecnie 8 tys. muzealiów zgromadzone zostały w czterech działach: archeologicznym, historycznym, etnograficznym i artystycznym. Zbiory udostępniane są dla zwiedzających poprzez wystawy stałe i czasowe. Ponadto placówka posiada dwie kolekcje o zasięgu ponadregionalnym: kolekcje portretu kresowego i polskiego rysunku współczesnego. Zbiory współczesnego rysunku zawierają prace wybitnych polskich artystów rysowników: Tadeusza Kulisiewicza, Jonasza Sterna, Alfreda Lenicy, Aleksandra Kobzdeja, Marii Jaremy, Erny Rosenstein, Kazimierza Mikulskiego, Zdzisława Beksińskiego, Jacka Waltosia, Henryka Wańka, Adama Hoffmanna, Teresy Pągowskiej, Jana Dobkowskiego, Ryszarda Otręby i wielu innych. Przykładem dorobku w tej dziedzinie jest organizowany przez muzeum od 1993r. konkurs – Triennale Polskiego Rysunku Współczesnego.

PARK HISTORYCZNO – ETNOGRAFICZNY „PRZYGRÓDEK – WSPÓLNOTA KULTUR”

Jednym z celów działalności Muzeum Kresów w Lubaczowie jest rewitalizacja zespołu zamkowo-parkowego oraz przywrócenia mu dawnego znaczenia i rangi w życiu społeczno-kulturalnym miasta i powiatu. Służyć temu będzie zapoczątkowanie budowy Parku Historyczno-Etnograficznego „Przygródek – wspólnota kultur”. Nazwa projektu nawiązuje do tradycyjnego określenia terenu dawnego wielofunkcyjnego podgrodzia położonego wokół nie zachowanego obecnie zamku. Wzgórze zamkowe z pozostałościami budynków zamkowych stanowić będzie historyczną i krajobrazową oś planowanego zespołu. Położona u podnóża zamku Oficyna (d. przedszkole) stanie się po zakończeniu trwającego obecnie remontu główną bazą działalności kulturalnej „Przygródka”. Projektowany Park Historyczno-Etnograficzny składać się będzie z kilku części – zamku, folwarku zamkowego, parku oraz uliczki małomiasteczkowej. W kolejnym etapie rozwoju parku planuje się również powstanie zagrody wiejskiej. Łącznie na terenie zespołu zamkowo-parkowego rozmieszczonych zostanie około 20 zabytków budownictwa i architektury drewnianej. Będą one w większości służyć funkcjom muzealnym i magazynowym. Niektóre budynki przeznaczone zostaną na cele gastronomiczne, hotelowe i inne służące obsłudze ruchu turystycznego. Ważną rolę w ogólnej koncepcji parku będzie odgrywało wzgórze zamkowe. Przewiduje się odsłonięcie fundamentów budynków zamkowych, częściową rekonstrukcję najstarszych reliktów architektury obronnej (XV w.) oraz zabezpieczenie istniejących piwnic (XVII w.). W oparciu o zachowany murowany budynek podworski, tzw. „Oficynę” (XIX w.), oraz relikty zabudowań zamkowych utworzona zostanie druga część „Przygródka” – folwark zamkowy. Ta część parku historyczno-etnograficznego posiadać będzie bardziej reprezentacyjną formę nawiązującą do historii zamku. Zabytkowe budynki drewniane przeznaczone do przeniesienia na teren folwarku wyróżniać się będą większą kubaturą i bardziej rozbudowanym układem przestrzennym. Znajdzie się tu m.in. budynek drewnianej wozowni z dawnego zespołu plebańskiego ze Starego Dzikowa (ok. 1842r.). Odnowiony zostanie również dawny park podworski, na którego terenie znajdują dwa stawy połączone kanałem. Prace obejmą konserwację starodrzewia, nowe nasadzenia oraz modernizację tzw. małej architektury parkowej (alejki, ławki, oświetlenie, mostki, pergole). Oczyszczone zostanie również starorzecze okalające teren parku od wschodu i południa.

W skład zabudowy małomiasteczkowej wejdą cztery, autentyczne domy reprezentujące w zakresie dekoracji architektonicznej lokalną odmianę architektury mieszkalnej (tzw. „styl lubaczowski”). Domom, wzniesionym na przełomie XIX i XX w., towarzyszyć będzie zaplecze gospodarcze (warsztaty rzemieślnicze). Powstanie tym samym niewielki zespół urbanistyczny typowy dla dawnej zabudowy małomiasteczkowej regionu lubaczowskiego. Domy mieszkalne pod względem wystroju nawiązywać będą do kultury i zwyczajów czterech głównych narodowości współistniejących niegdyś w regionie lubaczowskim. Wielokulturowa uliczka małomiasteczkowa składać się więc będzie z Domu Polskiego, Domu Niemieckiego, Domu Ukraińskiego i Domu Żydowskiego. Przy każdym z domów odtworzony zostanie również warsztat rzemieślniczy nawiązujący do popularnych w przeszłości w regionie zajęć – bednarstwa, kamieniarstwa użytkowego i artystycznego, kowalstwa oraz krawiectwa. Prace obejmą również położony w sąsiedztwie planowanego skansenu budynek muzeum, a także osiedle mieszkaniowe przy ulicy Sobieskiego. Działania w tym zakresie dotyczyć będą przede wszystkim modernizacji dróg i wykonanie nowego ogrodzenia. Powstanie Parku Historyczno-Etnograficznego „Przygródek – wspólnota kultur” przyczyni się do zwiększenia atrakcyjności turystycznej i kulturalnej Lubaczowa oraz powiatu lubaczowskiego. Ocalone zostaną również zanikające formy tradycyjnego budownictwa drewnianego okolic Lubaczowa oraz charakterystyczne dla przeszłości regionu rzemiosła. Wszystkie te inicjatywy wychodzą z potrzeby dbałości o wielokulturowe dziedzictwo Kresów dawnej Rzeczypospolitej.

Adres i kontakt :

Muzeum Kresów w Lubaczowie
ul. Sobieskiego 4
37-600 Lubaczów
tel./fax. (16) 632 18 02

biuro@muzeumkresow.eu
www.muzeumkresow.eu

Godziny Otwarcia Muzeum :
Pn nieczynne
Wt 900 – 1430
Śr 900 – 1430
Cz 900 – 1430
Pt 900 – 1430
So 1000-1400
Nd 1000-1400

Ceny biletów :

Normalny – 3 zł

Ulgowy – 2 zł

Zwiedzający mogą być oprowadzani przez przewodnika za dodatkową opłatą – 15 zł

Opłata za lekcje muzealne – 2 zł od ucznia

Źródło opisu: http://www.muzeumkresow.eu/omuzeum.html
Źródło zdjęć: http://www.muzeumkresow.eu/omuzeum.html
Dodane: 2010-01-06 10:23:36 przez agata17ko

Lokalizacja

Dodaj Komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ocena ogólna